O projekcie

Zakażenia wirusem cytomegalii (CMV) są szeroko rozpowszechnione na świecie. W krajach europejskich zakażenie CMV przebyło 30-85% osób. Nieliczne badania nad obecnością swoistych przeciwciał anty-CMV w populacji polskiej wykazały, że odsetek osób z dodatnim odczynem serologicznym wynosi około 70%. Zakażenie może mieć charakter pierwotny lub nawrotowy, będący wynikiem reaktywacji wirusa endogennego lub zakażenia nowym szczepem CMV. Zarówno pierwotne, jak i wtórne zakażenia CMV u osób z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym są zazwyczaj bezobjawowe. Poważne objawy kliniczne cytomegalii obserwuje się natomiast w przypadkach zakażeń płodu, u osób poddanych immunosupresji tj. biorcy narządów i szpiku, pacjenci poddani chemioterapii z powodu nowotworów złośliwych lub choroby autoimmunologicznej, jak również u osób zakażonych HIV.

U 0,7-4,1% kobiet stwierdza się zakażenie pierwotne CMV w czasie ciąży, przy czym większość z nich przebiega bezobjawowo u ciężarnej i płodu. Częstość transmisji wertykalnej od matki do płodu wynosi 30-40% w przypadkach zakażeń pierwotnych występujących  w  czasie ciąży oraz 0,2-1,0% podczas reaktywacji zakażenia lub zakażenia nowym szczepem wirusa. Zakażenie płodu następuje głównie wskutek silnej wiremii we krwi matki i zakażenia wewnątrzmacicznego łożyska, przy czym pasaż CMV poprzez łożysko może wystąpić zarówno w przypadku infekcji pierwotnej, jak i wtórnej.

CMV uważany jest za najczęstszy czynnik zakażeń wewnątrzmacicznych dotyczący 0,3-3,0% wszystkich noworodków. W ciężkiej postaci cytomegalii wrodzonej pojawia się wodogłowie, wysięk w jamach ciała, zapalenie siatkówki i naczyniówki oka. Do innych objawów zakażenia wrodzonego należą (m.in. niska masa urodzeniowa, żółtaczka, małopłytkowość, wybroczyny, małogłowie, powiększenie wątroby i śledziony), które występują u 10-15% noworodków. U pozostałych dzieci nie stwierdza się żadnych objawów, w  tym u 5-17% z nich w  kolejnych latach życia rozwijają się następstwa związane z zaburzeniami słuchu, wzroku i rozwoju psychomotorycznego.

Do zakażenia noworodka może dojść także w okresie okołoporodowym przez kontakt z wydzieliną szyjki macicy i pochwy, a także przez karmienie piersią, ale przebieg zakażenia jest zwykle łagodny. Ponad 60% niemowląt karmionych mlekiem zawierającym wirusa zakaża się w okresie okołoporodowym.

W Polsce nie prowadzono dotychczas badań nad częstością występowania zakażeń wrodzonych CMV. W ramach projektu chcielibyśmy stworzyć pierwsze badanie polskich kobiet ciężarnych w kierunku występowania zakażeń CMV. Spodziewamy sią także określić częstość występowania zakażeń wrodzonych CMV w populacji polskiej. Znany status serologiczny kobiety ciężarnej ma istotne znaczenie dla dziecka szczególnie, gdy pojawią się u niego objawy niespecyficzne. Właściwa diagnostyka i profilaktyka zakażeń prenatalnych i perinatalnych CMV jest niezwykle ważna w przypadku braku skutecznej szczepionki.

Badania poznawcze realizowane w ramach projektu dotyczą głównie mechanizmów molekularnych wpływających na przebieg zakażeń wrodzonych CMV. Dotyczą one głównie 1) ekspresji w łożysku receptorów Toll-like (TLR), lektyny wiążącej mannan (MBL) i cytokin o aktywności przeciwwirusowej, 2) roli TLR w rozwoju preeklampsji i zakażenia CMV w łożysku, 3) określenia genotypów CMV wywołujących zakażenia wrodzone lub nabyte u noworodków i niemowląt, 4) roli polimorfizmu genetycznego cytokin/chemokin i ich receptorów biorących udział w modulacji odpowiedzi zapalnej w matczyno-płodowej transmisji zakażenia CMV, 5) syntezy i zbadanie aktywności przeciw-CMV pochodnych leków modyfikowanych farmakoforem karboranylowym. Terapia przeciw-CMV stosowana jest w okresie prenatalnym i poporodowym tylko w szczególnych przypadkach ze względu na skutki uboczne dostępnych leków i ich ograniczoną biodostępność.