Cel naukowy projektu

Projekt miał na celu rozwinięcie metod, w których modyfikowane genetycznie komórki eukariotyczne pełnią rolę biosensorów wykrywających aktywności biologiczne obecnych w środowisku substancji chemicznych wskazujące na ich toksyczność dla ludzi i zwierząt. W badaniach ulepszono istniejące i stworzono nowe oparte na takich komórkowych biosensorach testy, a następnie przeprowadzono szereg badań, w których za pomocą tych technik eksperymentalnych zbadano zarówno szereg referencyjnych substancji chemicznych, jak też pozyskane dla projektu próbki uzyskanych z powietrza atmosferycznego pyłów oraz wody z wybranych naturalnych i sztucznych zbiorników wodnych, a także ekstraktów uzyskanych z sinic i roślin. Zastosowane w projekcie testy były w dużym stopniu zautomatyzowane oraz zminiaturyzowane do formatu standardowych płytek wielopozycyjnych. Uzyskane wyniki potwierdziły ogólne założenia projektu dotyczące możliwości jednoczesnego wykrywania obecności wielu toksycznych substancji w złożonych mieszaninach takich jak obecne w powietrzu pyły. Co więcej uzyskane wyniki wskazują, że łączna analiza aktywności wykrywanej w takich próbkach przez niezależne, oparte na innym tle komórkowym oraz na innych elementach wewnątrzkomórkowej sieci sygnałowej biosensory komórkowe pozwala na uszeregowanie badanych próbek wykazujący wysoką korelację z uszeregowaniem opartym na szerokiej analizie składu chemicznego badanych próbek. Wskazuje to na istotny aspekt praktyczny uzyskanych wyników sugerujących możliwość i potrzebę szerszego stosowania tego typu biologicznych testów in vitro w praktycznej rutynowej analizie stanu środowiska. Przewaga tego typu podejścia to możliwość wykrywania łącznego działania toksycznego kilku odmiennych chemicznie zanieczyszczeń oraz możliwość uzyskania danych dotyczących występowania w środowisku nietypowej i nie branej pod uwagę w rutynowych metodach opartych na analizie chemicznej substancji toksycznej. Poza nowymi metodami dla analiz zagrożeń środowiskowych projekt dostarczył dodatkowo szereg opublikowanych w literaturze naukowej nowych uzyskanych przy okazji realizacji projektu obserwacji dotyczących mechanizmów hepatotoksycznego działania aflatoksyn, aktywności biologicznej polifenoli roślinnych, mechanizmów molekularnych istotnych dla powstawania lekooporności komórek rakowych oraz działania uczulającego substancji chemicznych.